Tiên Sư cổ miếu ở Bạc Liêu

Đây là ngôi miếu cổ ở thị xã Bạc Liêu, được Ủy ban Nhân dân tỉnh Bạc Liêu công nhận là di tích lịch sử - văn hóa. Miếu có từ lâu đời, được nhân dân gọi là miếu Tiên Sư, miếu Tổ Sư hay miếu Thầy.

Đó là một ngôi miếu nhỏ thờ Tam Giáo tổ sư, được làm bằng cây lá rừng, trên một gò đồi thuộc vùng Ba Thắc xưa. Ngôi miếu này không những có quan hệ mật thiết với những sự kiện lịch sử quan trọng trong quá trình hình thành làng xã ở Bạc Liêu, mà còn là một chiến tích của Nguyễn Tri Phương trong việc tiễu trừ quân phiến loạn và đẩy lùi giặt dốt.

Gian chính điện Tiên Sư cổ miếu

Miếu còn là nơi thờ tự các danh nhân có công với làng xã như Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Cao Minh Thạnh, Nguyễn Tấn Phát, Triệu Vạn Tượng, Lý Hữu Hoan, Phan Kim Lý, Trịnh Thiện Kim, Cao Tấn Hưng, Trịnh Thành Long... và 20 chiến sĩ chống Pháp đã anh dũng hy sinh, trong đó có bảy người bị Pháp xử bắn ngay tại sân miếu.

Khoảng thời gian đầu những năm 1950, tình hình an ninh vùng Ba Thắc (Bạc Liêu - Sóc Trăng) bất ổn bởi loạn Sana Tia và Sana Sum (trong tiếng Khmer, sana có nghĩa là nguyên soái). Hai tên này nguyên là người ở Trà Khương (Sóc Trăng), tập hợp được một số quân kéo đi cướp bóc khắp nơi. Chúng tấn công cả đồn Bãi Xào và vây hãm thị trấn Bạc Liêu. Cùng thời gian đó, ở thôn Lạc Hòa (Sóc Trăng) cũng có loạn Lâm Lâm - một toán quân ô hợp, đi đến đâu giết người cướp của đến đó.

Lúc đó Nguyễn Tri Phương (1800-1873) giữ chức khâm sai tổng thống quân vụ đại thần, kiêm tổng đốc của các tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang và Hà Tiên. Ông đã đem quân xuống vùng Ba Thắc để tiễu trừ loạn phỉ. Chỉ trong một thời gian ngắn, không đầy một năm, quân phiến loạn bị dẹp tan.

Tương truyền, trong lúc hành quân diệt địch, bộ chỉ huy quân sự của Nguyễn Tri Phương trú đóng trên một khu đất gò thuộc vùng miếu Tiên Sư ngày nay. Ở đấy lúc bấy giờ có một ngôi miếu nhỏ thờ Tam Giáo tổ sư được làm bằng cây lá rừng, không có bảng hiệu, được người dân gọi bằng nhiều tên khác nhau.

Sau thời gian binh biến, ngôi miếu bị hư hao gần như toàn bộ. Vì vậy, trước khi rút quân về, Nguyễn Tri Phương đã ra lệnh cho quân lính dùng cây lá và một số vật liệu để xây dựng lại. Ngôi miếu mới tuy cũng đơn sơ nhưng lớn gấp đôi miếu cũ và đặc biệt là Tổng đốc Nguyễn Tri Phương tự tay viết bảng hiệu. Đây là bảng hiệu đầu tiên mang tên Tiên Sư Miếu (được viết bằng chữ Hán). Ông nhắc nhở người địa phương nên dùng ngôi miếu này tiếp tục thờ cúng những người có công khai khẩn đất hoang, xây dựng làng xã và những chiến sĩ đã vì nước bỏ mình.

Năm 1853, Nguyễn Tri Phương được phong hàm Đông các đại học sĩ, nhận chức Kinh lược sứ Nam Kỳ. Ông đã tổ chức khai phá đất hoang thành lập thôn ấp ở nhiều nơi. Khoảng năm 1855, ông đem một số lớn lưu dân người Việt vào Bạc Liêu khai khẩn đất hoang, lập nhiều thôn làng ở đây như Vĩnh Lợi, Vĩnh Mỹ, Phong Thạnh, Vĩnh Trạch...

Nguyễn Tri Phương rất chú trọng mở mang dân trí. Nhận thấy người Việt càng ngày càng đông, cần phải có nơi để học hành nên ông ra lệnh cho các chức sắc địa phương mở rộng diện tích của miếu Tiên Sư bằng cách cất thêm tiền sảnh và hai chái hai bên để làm nơi dạy học.

Ngôi trường được thành lập theo ý của quan kinh lược nên được các giới chức làng tổng ở Bạc Liêu rất quan tâm, nhiều thầy đồ ở các nơi được mời về giảng dạy. Có thể nói miếu Tiên Sư là nơi duy nhất dạy chữ Nho ở Bạc Liêu và sau đó trở thành điểm dạy chữ Việt đầu tiên ở vùng này.

Tượng hổ được trang trí bên vách ngoài miếu Tiên Sư

Tiên Sư cổ miếu được xây dựng theo kiểu hình chữ tam - kiểu kiến trúc truyền thống của đình chùa Nam bộ. Bên ngoài là cổng tam quan đượm màu cổ kính, trên cổng có mái nóc, trên mái nóc có tượng đôi rồng tranh lấy quả châu. Phía sau cổng tam quan là một khoảng sân rộng nên rất thuận tiện cho khách thập phương đến cúng bái.

Tiếp giáp với khoảng sân là nhà võ - nơi dùng để tiếp khách và có chỗ nghỉ ngơi cho khách đến viếng miếu. Trong cùng là gian chính điện thờ bài vị tiên sư, hai bên là bàn thờ của tả ban và hữu ban. Ngoài ra, ngôi miếu còn thờ những người có công khai khẩn đất hoang, những người hy sinh vì nước… Bên hông miếu là một gian thờ nhỏ thờ Bà Chúa Xứ.

Tính đến nay, ngôi miếu cổ này đã có trên 150 tuổi, là một trong số những ngôi miếu tồn tại lâu đời nhất ở Nam bộ. Ngoài những ngày lễ lớn, ngôi miếu còn có một số ngày cúng các vị thần được thờ trong miếu, thu hút một lượng lớn du khách từ mọi nơi đến tham quan, kính viếng.

Gian thờ đức Tiên Sư

Lễ cúng đức Tiên Sư


Theo TRẦN KIỀU QUANG
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần
Comments