Những chuyến đi, những khám phá... và có cả những suy tư.

Bài mới

  • Bảo vệ động vật hoang dã ở Việt Nam Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam đã có những chính sách và hành động được thế giới đánh giá cao, cụ thể như tuyền truyền nâng cao nhận ...
    Được đăng 18:05, 17 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan
  • Thiên nhiên kỳ vĩ trên tuyến tàu hỏa Xuyên Việt Trong hành trình du lịch bằng tàu hoả dọc theo tuyến đường sắt đẹp nhất Việt Nam, thiên nhiên kỳ vĩ, dáng hình đất nước hiển hiện ra bên khung ...
    Được đăng 08:32, 17 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan
  • Sơn Trà mùa voọc xuống núi Hằng năm, khi những cánh rừng ven biển trên bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) vào mùa thay lá và những đám cây thàn mát nở hoa tím bạt ngàn ...
    Được đăng 02:22, 10 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan
  • Mùa hè Côn đảo Đến Côn Đảo dịp hè, du khách sẽ có cơ hội ngắm sen nở và chứng kiến rùa làm tổ, đẻ trứng bên bãi biển. Côn Đảo là quần đảo ...
    Được đăng 22:13, 9 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan
  • Bấp bênh phận chèo đò, đánh xe ngựa ở miền Tây Từ giữa thập niên 1990 trở lại đây, ngành du lịch sinh thái tại Tiền Giang phát triển rất mạnh. Năm 2017, có gần 2 triệu lượt du khách đến ...
    Được đăng 01:24, 6 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan
Hiển thị bài đăng 1 - 5trong tổng số 18. Xem nội dung khác »


Bảo vệ động vật hoang dã ở Việt Nam

đăng 18:05, 17 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam đã có những chính sách và hành động được thế giới đánh giá cao, cụ thể như tuyền truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, thành lập các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã trong việc thực thi những cam kết về bảo vệ các loài động vật hoang dã, quý hiểm trong sách đỏ.

Tuyên truyền và cứu hộ

Để tìm hiểu về công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức của cộng động về vấn đề bảo vệ động vật hoang dã, chúng tôi đi cùng Tổ chức động vật Châu Á về xã Phụng Thượng (Phúc Thọ - Hà Nội) để thực hiện chương trình tuyên truyền về bảo tồn gấu. Hơn chục năm nay, xã Phụng Công được dư luận biết đến là trại nuôi gấu lấy mật lớn nhất miền Bắc. Vào thời kỳ đỉnh điểm nhất, tại địa phương này ghi nhận có đến 59 trại nuôi với số lượng 325 con gấu.

Bởi vậy, việc tiếp cận với các hộ gia đình nơi đây là một điều vô cùng khó khăn. Tiến sỹ Tuấn Bendixsen, Trưởng đại diện Tổ chức Động vật Châu Á tại Việt Nam cho biết: “Thay đổi nhận thức cộng đồng, đó mới là cách bền vững trong công cuộc bảo vệ động vật hoang dã”.

Ba năm nay, đều đặn mỗi tháng một lần, Tổ chức Động vật Châu Á tại Việt Nam phối hợp với chính quyền địa phương sẽ chọn một cụm dân cư trong xã để thực hiện tuyên truyền thông tin về bảo tồn gấu. Đặc biệt, mỗi người dân đều được tặng miễn phí một lọ thuốc nam có tác dụng tương đương thay thế cho mật gấu để kiểm chứng hiệu quả, qua đó giúp hạn chế sử dụng mật gấu. Đến nay, người dân Phụng Thượng đã có sự thay đổi lớn trong nhận thức và hành vi qua các chương trình này. Cụ thể, tính đến tháng 4/2018, toàn xã Phụng Thượng chỉ còn 173 con gấu, đều được gắn chip theo dõi.



Do tình trạng nuôi nhốt tại xã Phụng Công trong lồng sắt chật hẹp, điều kiện vệ sinh không đạt chuẩn nên 100% các cá thể gấu bị rụng lông và mắc bệnh ngoài da. Ảnh: Công Đạt


Các em nhỏ tỏ ra rất thích thú với những hoạt động tuyên truyền về bảo vệ gấu của Trung tâm cứu hộ gấu Tam Đảo. Ảnh: Công Đạt


Hội Đông y Tp. Hà Nội kết hợp với Trung tâm cứu hộ gấu Tam Đảo tổ chức những buổi vận động, khám, phát thuốc miễn phí hàng tháng đến những phường, xã trong các địa bàn được lựa chọn. Ảnh: Công Đạt


Bác sĩ thú y Lâm Kim Hải đang cho Kim, tên của cá thể tê tê non cứu hộ được bú sữa. Ảnh: Trung tâm bảo tồn Tê tê Châu Á và thú ăn thịt


Các cán bộ thú y của Tổ chức động vật Châu Á đang kiểm tra sức khỏe của cá thể hổ vừa cứu hộ được từ các cơ quan chức năng. Ảnh: Tư liệu Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội


Các cán bộ trong trung tâm bảo tồn các loài thú ăn thịt nhỏ và Tê tê châu Á đang tiến hành kiểm kê số lượng tê tê tiếp nhận được từ các cơ quan chức năng. Ảnh: Trung tâm bảo tồn Tê tê Châu Á và thú ăn thịt


Tháng 4/2018, Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã nước Việt (Four Paws Viet) phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh Ninh Bình cứu hộ hai con gấu cuối cùng bị nuôi nhốt phục vụ thương mại suốt 20 năm. Ảnh: Ngọc Thành


Một cá thể cầy mực được Trung tâm tiến hành tái thả về tự nhiên sau khi đã phục hồi được các chức năng tự nhiên của nó. Ảnh: Trung tâm bảo tồn Tê tê Châu Á và thú ăn thịt 


Không chỉ tuyên truyền để thay đổi nhận thức của cộng đồng mà ngay từ năm 1996, Việt Nam đã thành lập Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã và kỹ thuật bảo vệ rừng đóng tại xã Tiên Dược, huyện Sóc Sơn (Hà Nội) để thực hiện chức năng cứu hộ động vật hoang dã tổng hợp trên cả nước. Trung tâm này được ví như “bệnh viện” cứu hộ các loài động vật hoang dã lớn và quy mô nhất cả nước.

Ông Ngô Bá Oanh, Giám đốc trung tâm cho biết, 12 năm qua, Trung tâm đã tiếp nhận 635 vụ với gần 100 loài, trong đó có nhiều loài thuộc nhóm IB và IIB là loại động vật hoang dã quí hiếm.

Hiện nay, Trung tâm đang thực hiện nhiệm vụ lưu giữ 31 loài, với 274 cá thể, trong đó có 39 cá thể hổ, 24 cá thể gấu, còn lại là linh trưởng như khỉ, vượn, các loài bò sát, trăn rắn, kỳ nhông, baba, rùa, chim...

Dẫn chúng tôi đi thăm các phân khu trong Trung tâm, ông Nguyễn Bá Oanh kể một câu chuyện rất đặc biệt về chú hổ mang tên Cam được giải cứu trong một vụ buôn bán động vật trái phép vào năm 2008.

Khi đưa về Trung tâm, Cam đang trong tình trạng bị viêm đường hô hấp rất nặng, rụng hết lông và chỉ còn xương bọc da. Ông Oanh khi đó đã chủ động liên hệ Tổ chức Động vật Châu Á để cùng phối hợp điều trị. Nhưng các chuyên gia của Tổ chức này đánh giá lúc đó Cam chỉ còn 1% hy vọng sống sót.

Ông Oanh tiếp tục mời Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã thế giới (WCS) đến để tham khảo ý kiến. Sau khi xem qua tình trạng, WCS cũng khuyên ông Oanh là thực hiện cái chết nhân đạo cho Cam. Nhưng ông Oanh cùng các Cán bộ trong Trung tâm không nản lòng, ngày đêm túc trực và thử thêm các liệu trình điều trị khác cho Cam.

Và cứ thế trong suốt 3 tháng, Cam bắt đầu có những chuyển biến. “Anh bạn đó đã dần dần bình phục trở lại và đến bây giờ thì hoàn toàn hồi phục”, ông Oanh vừa nói vừa dẫn chúng tôi đi đến khu vực chuồng của Cam.

Ngoài những chức năng chính, Trung tâm phối hợp với các vườn quốc gia như: Vườn quốc gia Cát Tiên, Ba Bể, Cát Bà và Vườn quốc gia Bù Gia Mập, khu rừng đặc dụng Hương Sơn... để tái thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên.

Những “ngôi nhà thiên nhiên”

Hiện nay trên cả nước đã có rất nhiều Trung tâm cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã được đánh giá đạt tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Đây là những “ngôi nhà thiên nhiên” giúp cho các loài động vật hồi phục được tập tính, phản xạ tự nhiên cũng như hoà nhập lại với môi trường sống sau một thời gian dài bị nuôi nhốt.

Những “Ngôi nhà thiên nhiên” tiêu biểu đầu tiên phải kể đến là Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam (Vườn Quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc) của Tổ chức Động vật Châu Á. Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam đi vào hoạt động từ tháng 4/2008, có tổng diện tích 1,2 ha, được đầu tư trên 3,3 triệu USD, có thể chăm sóc 200 cá thể gấu cùng một lúc.

Thuộc vùng đệm Vườn quốc gia Tam Đảo, Trung tâm Cứu hộ gấu Tam Đảo đi vào hoạt động từ 4/2008, có tổng diện tích 1,2 ha được đầu tư với số tiền trên 3,3 triệu USD, có thể nuôi 200 cá thể gấu cùng một lúc. Ảnh: Công Đạt 


Bác sĩ Cahalane cùng nhóm bác sỹ thú y của Tổ chức Động vật Châu Á tiến hành phẫu thuật cho gấu ngựa Zebedee. Ảnh: Công Đạt 


Nhân viên vệ sinh của trung tâm phun nước rửa, vệ sinh chuồng gấu trong lúc đàn gấu đi ăn. Ảnh: Công Đạt 


Tại Trung tâm, chú gấu mang tên Chôm Chôm có một thân phận đặc biệt. Chôm Chôm bị tổn thương tinh thần nặng do bị nuôi nhốt thời gian dài trong một chiếc thùng container hỏng ở Bình Dương.

Từ khi Chôm Chôm được đưa về Trung tâm, tinh thần của chú đã khá hơn nhiều khi được sống cùng các con gấu khác trong khu bán hoang dã. Chôm Chôm có thể chơi đùa với các vật dụng gần gũi với tự nhiên như cây gỗ, khu hồ nước… Hôm chúng tôi đến Trung tâm, Chôm Chôm đang được các bác sỹ của Trung tâm gây mê để nhổ chiếc răng nanh để chú có thể ăn uống dễ dàng hơn.

Ngoài ra, Vườn Quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình) là địa điểm “đóng quân” của 3 Trung tâm bảo tồn lớn về động vật hoang dã.

Trung tâm Cứu hộ và Bảo tồn các Loài linh trưởng quý hiểm, hiện đang nuôi dưỡng 165 cá thể của 15 loài. Trong đó có 6 loài linh trưởng đặc biệt quý hiếm mà không nơi nào trên thế giới nuôi nhốt bảo tồn, đó là: Voọc mông trắng, Voọc Hà Tĩnh, Voọc Lào, Voọc đen tuyền, Voọc Cát Bà và Voọc Chà vá chân xám.

Còn tại Trung tâm Bảo tồn các loài Thú ăn thịt nhỏ và Tê tê Châu Á hiện đang nuôi dưỡng 14 cá thể của hai loài cầy, đó là cầy vằn và cầy mực. Trung tâm cũng đã tiến hành nghiên cứu thành công cho loài cầy vằn sinh sản trong điều kiện bán hoang dã.

Với loài Tê tê Châu Á, Trung tâm đang chăm sóc 2 loài với 67 cá thể. Năm 2008, trung tâm cũng đã cho Tê tê sinh sản thành công. Đây là trung tâm bảo tồn Tê tê đầu tiên tại Việt Nam được thế giới đánh giá rất cao vì tê tê là loài rất khó nuôi trong điều kiện bán hoang dã.

Rùa non tại Trung tâm bảo tồn Rùa Cúc Phương thì trong khẩu phần ăn có thêm canxi đảm bảo mai phát triển. Ảnh: Công Đạt 


Nhân viên y tế tại Trung tâm bảo tồn Rùa Cúc Phương đang bôi thuốc cho rùa bị bệnh. Ảnh: Công Đạt


Mỗi khay thức ăn là khẩu phần của 2- 3 con rùa. Ảnh: Công Đạt


Những chú khỉ con mới được cứu hộ phải nhốt chuồng cách ly riêng, rất sợ hãi khi thấy người lại gần. Ảnh: Công Đạt


Loài chim quý hiếm có tên gọi tê điểu hay chim hồng hoàng mỏ cát (helmeted hornbill). Mỏ sừng của loài chim này được loan truyền có giá trị cao gấp 3 đến 5 lần ngà voi và bị buôn bán bất hợp pháp dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng. Ảnh: Công Đạt 


Ông Nguyễn Bá Oanh cùng chú hổ Cam. Ảnh: Tư liệu Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội


Các tình nguyện viên nước ngoài phối hợp với nhân viên y tế của Trung tâm để thực hiện việc kiểm tra cho các cá thể tê tê. Ảnh: Công Đạt 


Các nhân viên y tế của Trung tâm bảo tồn Tê te Châu Á và thú ăn thịt vừa thực hiện ca phẫu thuật

cắt một phần đuôi bị hoại tử của một cá thể tê tê. Ảnh: Công Đạt

Hàng năm, Trung tâm có rất nhiều đợt tổ chức tái thả về tự nhiên các loài thú ăn thịt sau khi chúng đã phục hồi được chức năng tự nhiên của nó như kiếm ăn, tự vệ. Ảnh: Trung tâm bảo tồn Tê tê Châu Á và thú ăn thịt


Trung tâm cứu hộ Linh Trưởng nguy cấp (EPRC) Cúc Phương bố trí đồ ăn cho loài vọoc chà vá chân nâu. Ảnh: Công Đạt 


Trung tâm cứu hộ Linh Trưởng nguy cấp (EPRC) Cúc Phương hiện đang có 6 loài linh trưởng quý hiếm mà không nơi nào trên thế giới nuôi nhốt bảo tồn được. Ảnh: Công Đạt 


Dẫn chúng tôi thăm Trung tâm bảo tồn Rùa Cúc Phương, ông Đỗ Thanh Hào, Giám đốc Trung tâm cho biết, hiện nay Trung tâm đang chăm sóc hơn 600 cá thể của 20 loài trên tổng số 25 loài rùa cạn, rùa nước ngọt của Việt Nam. Trung tâm cũng đã cho sinh sản thành công 15 loài với hơn 900 cá thể trong điều kiện bán hoang dã. Đặc biệt, Rùa Trung bộ đang được chăm sóc tại Trung tâm là quần thể lớn nhất trên thế giới, còn rùa đầu to tại Trung tâm cũng là quần thể lớn nhất việt Nam.

Hiện tại, Rùa Trung Bộ tại Trung tâm có 260 cá thể. Trung tâm đang tiến hành đánh dấu từng cặp bố mẹ, để xây dựng thành một phả hệ, tránh cho giao phối cận huyết. Cũng theo ông Hào, Trung tâm đã đi tiên phong trên toàn thế giới cho sinh sản thành công loài rùa quý hiếm hộp trán vàng trong môi trường bán hoang dã.

Việt Nam là thành viên tích cực của nhiều hiệp định liên chính phủ về bảo vệ động vật, thực vật hoang dã quan trọng như: Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES); Công ước đa dạng sinh học (CBD); Diễn đàn Hổ toàn cầu (GTF); Sáng kiến Hổ toàn cầu (GTI); Mạng lưới thực thi luật bảo vệ các loài động vật, thực vật hoang dã khu vực Đông Nam Á (ASEAN-WEN).

Bài: Thảo Vy - Ảnh: Trần Công Đạt, Ngọc Thành & Tư liệu

Thiên nhiên kỳ vĩ trên tuyến tàu hỏa Xuyên Việt

đăng 08:32, 17 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Trong hành trình du lịch bằng tàu hoả dọc theo tuyến đường sắt đẹp nhất Việt Nam, thiên nhiên kỳ vĩ, dáng hình đất nước hiển hiện ra bên khung cửa sổ, đẹp một cách tuyệt diệu.


Việt Nam luôn là một trong những điểm đến được yêu thích nhất tại khu vực Đông Nam Á, với bờ biển dài, cảnh sắc thiên nhiên phong phú và tươi đẹp. Để khám phá hết vẻ đẹp của dải đất hình chữ S và trải nghiệm cuộc sống thi vị, có lẽ không gì tuyệt vời hơn một chuyến tàu dọc theo chiều dài đất nước. 

Bất kể đã có những phương tiện nhanh chóng hay tiện lợi, nhiều du khách, đặc biệt là du khách nước ngoài, vẫn coi tàu hỏa là một trải nghiệm du lịch không thể thiếu. Một chuyến tàu chậm rãi, thư thái cùng những điểm đến nên thơ trên tuyến đường sắt Bắc Nam, tuyến đường sắt đã được Telegraph Travel bình chọn là TOP 25 tuyến tàu đẹp nhất thế giới năm 2016 và TOP 10 hành trình khám phá bằng tàu hỏa đẹp nhất châu Á năm 2018, sẽ là trải nghiệm khó quên đối với bất kỳ tín đồ du lịch nào.

Người viết bài có dịp khám phá hành trình du lịch bằng tàu hoả Amazing Rail Tour cùng với hãng lữ hành SASCO Travel - đơn vị trực thuộc SASCO (Cty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất), trên tuyến đường sắt TP.HCM - Quảng Bình trong mùa hè này.

Ngắm cảnh đẹp hai bên đường sắt từ trên tàu

Hành trình Amazing Rail Tour trải dài từ TP.HCM đến Quảng Bình, với các chặng đi tàu là TP.HCM - Nha Trang, Nha Trang - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Đà Nẵng và cuối cùng là chặng Đà Nẵng - Quảng Bình, kéo dài trong 6 ngày 5 đêm. Với mỗi thành phố dừng chân, du khách sẽ tiếp tục được tham quan các danh lam, thắng cảnh, trải nghiệm văn hoá và ẩm thực tại các tỉnh thành dọc miền Trung. Tuy nhiên, du khách hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn khối lượng của hành trình, đi toàn tuyến hoặc rút ngắn đi, tuỳ theo quỹ thời gian và ngân sách của mình.

Mở đầu hành trình từ TP.HCM, tại ga Sài Gòn, 19h30 tối, hướng dẫn viên của SASCO Travel có mặt tại ga để đón khách đi chuyến tàu chất lượng cao SNT2 khởi hành lúc 20h30, chặng Sài Gòn - Nha Trang.




Những toa tàu "5 sao" này có lẽ vẫn còn mới lạ đối với nhiều hành khách. Trong ký ức của họ, tàu hỏa gồm những toa xe cũ kỹ với người ngồi, nằm la liệt, và nhà vệ sinh chật chội. Cho dù sau này, những toa xe ngồi mềm điều hoà hoặc giường nằm điều hoà đã ra đời với chất lượng nâng cao hơn nhưng vẫn không xóa bỏ được ý nghĩ xấu xí đó về phương tiện vận tải đường sắt.

Và những toa tàu chất lượng 5 sao mới này được Tổng công ty đường sắt Việt Nam đóng mới hoàn toàn, với khoang nội thất được làm bằng vật liệu composite, đi cùng nhiều tiện ích như cửa bán tự động, giường nằm cao cấp, đèn đọc sách tích hợp sạc điện thoại bằng cổng USB, màn hình LED thông báo ga đến, vận tốc tàu đang di chuyển… Không chỉ vậy, buồng vệ sinh còn có điều hoà không khí, thiết bị vệ sinh hiện đại nên không còn mùi khó chịu. Cả toa tàu thơm dịu mùi hoa oải hương tinh khiết…





Bước lên toa xe cao cấp, mát mẻ, ngả lưng xuống chiếc giường êm ái, được duỗi thẳng chân và cảm nhận toa xe lướt nhẹ từ từ rời khỏi một thành phố ồn ào, du khách dễ dàng chìm vào giấc ngủ ngon để có sức khoẻ tốt nhất cho hành trình du lịch dày đặc vào ngày hôm sau.

Đoàn tàu cứ thế, lướt xình xịch trên những thanh ray, đến gần địa phận thành phố Nha Trang (tỉnh Khánh Hoà) khi trời đã gần sáng. Những luồng ánh sáng bình minh dịu nhẹ len qua khung cửa sổ đánh thức du khách. Khi hé mắt trông ra ngoài khung cửa, cảnh đồng lúa xanh mướt mắt, thấp thoáng những ngọn núi xa xa xua tan đi bao mệt mỏi, áp lực từ cuộc sống trong mỗi hành khách. Một chuyến du lịch thú vị đang được chờ đợi phía trước.




Trong tất cả các chặng di chuyển bằng tàu hoả, chặng đường ray đẹp nhất có lẽ là hành trình từ Đà Nẵng đến Quảng Bình. Khởi hành từ ga Đà Nẵng lúc 14h chiều, tàu sẽ đi qua đèo Hải Vân uốn lượn hùng vĩ. Từ trên toa, bạn hành khách nhìn ra có thể thấy được toàn cảnh vịnh Đà Nẵng với nước biển xanh biêng biếc dưới ánh nắng vàng óng của buổi chiều. Bên sườn đèo là những khóm hoa nở trắng xóa một vùng trời và xa xa bên kia bờ là thành phố Đà Nẵng với những tòa tháp cao cao thẳng tắp, cùng bán đảo Sơn Trà xanh ươm cây cối.




Thiên nhiên tuyệt mỹ cứ thế trải rộng ra tầm mắt của du khách đi qua hết con đèo Hải Vân, đến Lăng Cô, qua tỉnh Thừa Thiên - Huế, rồi ngang phá Tam Giang, đến Quảng Trị. Chiều dần buông, ánh nắng càng dịu nhẹ khiến những cảnh sắc thiên nhiên và lác đác những người nông dân làm đồng áng hai bên đường ray càng trở nên thơ mộng, đẹp tuyệt diệu.

Cuối cùng, khi tàu gần đến ga Đồng Hới, cũng là lúc hoàng hôn dần buông, du khách được chiêm ngưỡng thiên nhiên đẹp tuyệt mỹ với thứ ánh sáng huyền ảo trên bầu trời, chiếu xuống những hàng cây, hồ nước hai bên đường ray. Đây chắc chắn sẽ là những hình ảnh không thể nào quên được với những người yêu thích du lịch.





Ngoài ra, một ưu điểm khác của việc du lịch bằng tàu hoả là không gian trên tàu không bị bó hẹp như trên máy bay hay những chuyến xe khách. Ở trên các khoang tàu, hành khách có thể dễ dàng giao lưu, trò chuyện trong không gian tương đối rộng rãi, thoải mái. Các nhóm bạn có thể đến cùng khoang, tụ tập hàn huyên, ca hát trong khi vẫn được thưởng thức cảnh quan trù phú lướt qua khung cửa.

Đặc biệt hơn, trên chuyến tàu này, tùy theo nhu cầu của các nhóm du lịch, thực khách sẽ được thưởng thức những món ngon đặc trưng của miền Trung do Công ty Món ngon Việt Nam của chuyên gia ẩm thực Võ Quốc thực hiện. Các món ăn đều được chế biến với nguyên liệu chính nức tiếng miền Trung là hải sản để tạo nên cảm giác lạ miệng nhưng vẫn giữ nguyên phong vị vốn có.







Biển Nha Trang - Quy Nhơn trong hành trình đặt chân tới 

Hành trình Amazing Rail Tour dừng chân tại hai vùng biển tuyệt đẹp của Việt Nam là Nha Trang và Quy Nhơn. Trong đó, ngay khi đến thành phố Nha Trang và dùng bữa sáng, du khách sẽ được đưa đến cảng Cầu Đá để lên cano ra đảo Hòn Tằm, khám phá nét đẹp lộng lẫy của Hòn Ngọc Việt với góc nhìn đẹp ngắm toàn cảnh thành phố biển Nha Trang. Ngoài ra, du khách còn có thể tắm biển và thưởng thức những màn múa vũ điệu Hawaii của các vũ công nước ngoài trong trang phục bikini. 




Trong khi đó, tại Quy Nhơn, du khách tiếp tục được ngắm nhìn biển đảo tuyệt đẹp của Tổ quốc trong hành trình di chuyển bằng cano ra đảo Kỳ Co, nằm dưới chân dãy núi Phương Mai sừng sững thuộc bán đảo Nhơn Lý. Ngồi trên cano lướt nhanh qua mặt nước, đón nhận những luồng gió biển mát rượi thổi táp vào người và ngắm các dãy núi đá lấp ló hang yến trên các các đảo, chắc chắn sẽ là trải nghiệm vô cùng thú vị với du khách. 

Trải nghiệm tắm biển tại đảo Kỳ Co cũng thú vị không kém với mặt nước êm ái, không có sóng to và nước biển cũng cực kì xanh trong. Tuy nhiên, đặc biệt hơn, tại vùng biển này, du khách còn sẽ được lặn ngắm những rặng san hô tự nhiên và hàng trăm loài cá đầy màu sắc tung tăng bơi lội ở bãi San Hô (bãi Dứa). 




Điểm đến ấn tượng nhất tại Quy Nhơn phải là Eo Gió, với tầm nhìn toàn cảnh một eo biển rộng lớn. Đến đây, du khách sẽ phải lặng người trước vẻ đẹp kỳ vĩ của tuyệt tác do thiên nhiên tạo nên này. Ngoài ra, tượng Phật đôi Quan Thế Âm tại tịnh xá Ngọc Hoà, sát vách Eo Gió, cũng là nơi rất thích hợp để tham quan và chiêm bái. 






Hang động kỳ ảo ở Quảng Bình 

Một trong những điểm nhấn khác của Amazing Rail Tour là khi đoàn du lịch dừng chân tại Quảng Bình, điểm đến cuối cùng của chuyến du lịch. Quảng Bình từ lâu đã nổi tiếng với hệ thống hang động kì vĩ, huyền ảo như Phong Nha - Kẻ Bàng, và gần đây là các hang động mới được phát hiện như Sơn Đoòng, Tú Làn. Trong đó, động Thiên Đường, một trong những hệ thống hang động tráng lệ và huyền ảo bậc nhất trên thế giới, được mệnh danh là “Hoàng cung trong lòng đất”, là địa điểm được chọn để thăm thú. 

Hành trình chinh phục hơn 500 bậc thang lên đến cửa động có thể gây không ít khó khăn với những người không thường xuyên đi du lịch. Tuy nhiên, khi đã vượt qua cửa động và bước sâu vào trong, những hình thù kỳ ảo, tuyệt đẹp của các khối thạch nhũ chắc chắn sẽ khiến du khách vỡ oà cảm xúc và quên hết mọi mệt mỏi. 






Ngoài ra, cũng tại Quảng Bình, du khách còn được tham quan một địa điểm ấn tượng khác là Vũng Chùa - Đảo Yến, nơi yên nghỉ Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị Tổng Tư lệnh tối cao đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Được ngắm nhìn phần mộ của một trong những Đại tướng lẫy lừng nhất thế giới, thắp một nén hương và trông ra ngược về Đảo Yến nhỏ bé trước biển cả chắc chắn sẽ gợi lên nhiều cảm xúc khó tả cho du khách. 

Trở về sau một chuyến đi dài, với vô vàn những trải nghiệm thú vị, đáng giá, điều đọng lại trong lòng du khách chắc chắn sẽ là những kỉ niệm tuyệt vời và rằng, ta sẽ càng thêm yêu quê hương, đất nước đẹp tuyệt mĩ. 

Với những ưu thế và chất lượng trên, Amazing Rail Tour được kỳ vọng sẽ tạo nên trào lưu du lịch mới dành cho các gia đình và giới trẻ yêu thích du lịch trải nghiệm. Đây cũng là loại hình lý tưởng cho du khách yêu thích trải nghiệm sâu sắc để có một chuyến đi phóng khoáng, tự do đến với nơi dừng chân hằng mong đợi. 


Liêu Lãm - Hà Mỹ Giang

Sơn Trà mùa voọc xuống núi

đăng 02:22, 10 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Hằng năm, khi những cánh rừng ven biển trên bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) vào mùa thay lá và những đám cây thàn mát nở hoa tím bạt ngàn thì cũng là lúc đàn voọc chà vá chân nâu, loài động vật hoang dã quý hiếm được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loài linh trưởng, lại rủ nhau kéo về ăn lá non đẹp lạ kỳ trong nắng, khiến cho bao du khách và cánh săn ảnh xứ Đà thành phải ngẩn ngơ, mê mệt vì vẻ đẹp của loài linh trưởng hiếm có này.

Xứ Đà thành với vẻ đẹp biển rộng, sông dài, núi trong lòng thành phố… đã đi vào âm hưởng thơ ca và nhạc hoạ, nhưng có một thứ làm cho cho Đà Nẵng trở nên khác biệt và ấn tượng hơn hẳn, đó là Sơn Trà, nơi được mệnh danh là xứ sở của voọc chà vá chân nâu, “nữ hoàng” của các loài linh trưởng. 

Ở Việt Nam, chà vá chân nâu chủ yếu sinh sống ở khu vực phía Bắc Trường Sơn (gồm từ Nghệ An đến Kontum). Đặc biệt, theo đánh giá của giới khoa học, tại bán đảo Sơn Trà của Đà Nẵng hiện có một quần thể khá lớn voọc chà vá chân nâu sinh sống với số lượng khoảng 300 đến 400 con. Một số nguồn khác còn cho rằng số lượng có thể lên đến hơn 1.300 con, tuy nhiên số liệu này chưa được kiểm chứng.
Bán đảo Sơn Trà (phường Thọ Quang, quận Sơn Trà) nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng chừng 10 cây số về phía Đông Bắc. Bán đảo đẹp như tranh vẽ trên nền vịnh biển Đà Nẵng xanh như ngọc này không chỉ có vị trí chiến lược về mặt an ninh quốc phòng, mà còn là một kho báu hiếm có về cảnh quan thiên nhiên và các giá trị sinh học độc đáo của cả vùng bán đảo Đông Dương.

Với diện tích hơn 4.400ha, rừng Sơn Trà mang đặc trưng hệ sinh thái rừng tự nhiên gắn liền với biển duy nhất ở Việt Nam. Đây là nơi sinh sống của hàng trăm loài động vật, trong đó có 22 loài quý hiếm, đặc biệt voọc chà vá chân nâu, loài linh trưởng đặc hữu của Đông Dương. Có lẽ vì thế mà giới nghiên cứu trong và ngoài nước đã không quá lời khi cho rằng Sơn Trà chính là báu vật của Đà Nẵng.

Rừng Sơn Trà có địa hình dốc xuôi ra biển với hệ thực vật phong phú cùng với khí hậu trong lành tạo thành nơi sinh sống lý tưởng cho loài voọc chà vá chân nâu. Ảnh: Thanh Hoà


Từ tháng 4 đến tháng 6 là mùa cây rừng Sơn Trà thay lá, đây cũng là mùa cung cấp lượng thức ăn dồi dào cho loài voọc chà vá chân nâu. Ảnh: Thanh Hoà


Từ tháng 4 đến tháng 6, hoa thàn mát tím nở rộ rừng Sơn Trà, đây cũng là loại thức ăn đầy ưa thích

của loài voọc chà vá chân nâu. Ảnh: Thanh Hoà

Một khung cảnh nên thơ hiếm có trong mùa voọc chà vá chân nâu kiếm ăn trong rừng hoa thàn mát tím. Ảnh: Thanh Hoà


Rừng Sơn Trà là nơi yêu thích của giới săn ảnh voọc chà vá chân nâu ở Đà thành. Ảnh: Thanh Hoà 


Hằng năm, từ tháng 4 đến tháng 6, rừng Sơn Trà vào mùa thay lá đẹp lãng mạn như những cánh rừng mùa thu phương Tây. Đặc biệt, những cánh rừng hoa thàn mát nở rộ những chùm hoa tươi rói rủ xuống tím miên man như những chuỗi hoa lan rừng làm cho Sơn Trà vốn đã đẹp lại càng thêm quyến rũ.

Vào mùa này, voọc chà vá chân nâu thường xuất hiện nhiều ở các triền núi thấp ven biển. Chúng đi theo bầy, mỗi bầy chừng 5 đến 7 con, chuyền từ ngọn cây này sang ngọn cây khác kiếm ăn trên các tán lá non. Thỉnh thoảng, nếu may mắn người ta còn bắt gặp cả bầy voọc nhàn tản rủ nhau kiếm ăn trên những đám cây thàn mát nở hoa tím ngát đẹp đến nao lòng.

Trong ánh nắng chiếu xuyên qua tán rừng, voọc chà vá chân nâu hiện lên đẹp một cách kỳ lạ. Những con voọc với bộ lông ngũ sắc rực rỡ trong ánh nắng hè khiến cho chúng trở nên thật đặc biệt mà không một loài linh trưởng nào có thể có được.

Voọc chà vá chân nâu là loại động vật đầy sức biểu cảm với khuôn mặt ánh vàng màu hạt dẻ, chiếc mũi hếch ngắn cũn đáng yêu, cặp mắt xếch trong veo như biết nói, cùng với chòm râu quai nón trắng lung linh như cước… nên nhiều người thường nói đùa rằng trông chúng như những nhà hiền triết đăm chiêu nhiều suy nghĩ.

Khác với loài khỉ vàng khôn ranh, láu lỉnh, luôn nhảy nhót la hét làm huyên náo cả khu rừng, voọc chà vá chân nâu hiền lành và có phần lười biếng. Thường thì sau khi ăn no, chúng chọn những cành cây cao, thoáng mát và yên tĩnh để nghỉ ngơi và sưởi nắng. Những lúc này chúng thường có những động tác, tư thế nằm ngồi trông rất lạ, đôi lúc rất giống với hành động của con người. Có con ngồi thu lu hai tay đặt yên vị trên đầu gối, có con ngồi vắt vẻo chân co chân duỗi, thậm chí buông thõng cả hai chân, có con lại nằm xoài ôm lấy cành cây đầy vẻ buông thả và biếng nhác… Những lúc ấy trông chúng thật đáng yêu, dễ gần và có phần hài hước, nhất là nhìn vào khuôn mặt đầy biểu cảm của chúng.

Những con Voọc chà vá chân nâu khi mới sinh thường bám chặt vào bụng mẹ để bú sữa. Ảnh: Thanh Hòa


Theo bản năng, voọc con ôm chặt lấy mẹ khi mẹ di chuyển từ cây nọ sang cây kia. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc con hiếu động nhảy nhót từ cành nọ sang cành kia trước sự canh chừng và giám sát của voọc mẹ. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc chà vá chân nâu có những tư thế ngồi rất ngộ nghĩnh trông như con người. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc chà vá chân nâu được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loài linh trưởng với bộ lông ngũ sắc sặc sỡ, đôi mắt xếch, chòm râu quai nón trắng như cước, cùng với đôi cẳng tay và cẳng chân có màu trắng và nâu đỏ trông như đi tất. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc chà vá chân nâu là loài ăn lá, không ăn thịt, chúng rất thích các loại lá non giàu chất xơ. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc chà vá chân nâu có tập tính sống theo bầy, mỗi bầy chừng 5 đến 7 con, cá biệt có bầy lên đến vài chục con nhưng rất hiếm gặp. Ảnh: Thanh Hoà


Đặc điểm nổi bật của loài voọc chà vá chân nâu là màu sắc rất đẹp và khuôn mặt cũng rất biểu cảm. Ảnh: Thanh Hoà


Voọc chà vá chân nâu có dạ dày to và có khả năng sinh ra các chất lên men để tiêu hoá thức ăn

gồm nhiều chất xơ nên bụng của chúng thường phồng to. Ảnh: Thanh Hoà

Trong một bầy voọc chà vá chân nâu, con đầu đàn bao giờ cũng là một con đực to khoẻ, nó có vai trò duy trì nòi giống và bảo vệ bầy đàn của mình. Ảnh: Thanh Hoà


Theo tập tính, voọc chà vá chân nâu thường đi kiếm ăn vào buổi sáng và chiều, còn buổi trưa và tối chúng thường nghỉ ngơi trên các cành cây cao. Ảnh: Thanh Hoà 


Vẻ đẹp hiếm có và sự quý hiếm về đặc tính giống loài không chỉ đưa voọc chà vá chân nâu trở thành đối tượng quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu, mà nó còn là tâm điểm chú ý của những người yêu thích khám phá thiên nhiên và nhất là giới đam mê về nhiếp ảnh.

Có lẽ vì thế mà từ nhiều năm nay, cứ đến mùa rừng Sơn Trà thay lá, người ta lại thấy du khách khắp nơi háo hức tìm về bán đảo xinh đẹp này để săn tìm vẻ đẹp kỳ ảo của loài voọc chà vá chân nâu.

Ngay tại Đà Nẵng, phong trào săn ảnh voọc Sơn Trà cũng phát triển rất mạnh. Trong đó có thể kể đến những tay máy giàu kinh nghiệm và đã trở nên quen thuộc trong giới săn ảnh voọc ở xứ Đà thành như Lê Hải Sơn, Thái Hồng Kỳ, Trần Dự Đáo, Trần Văn Dũng, Đặng Thu Thuỷ, Hồ Trung Tú… và nhiều tay máy đam mê khác của CLB nhiếp ảnh Sông Hàn Đà Nẵng. Đối với họ, thú vui săn ảnh voọc chà vá chân nâu không chỉ đơn thuần là cuộc chơi đi tìm những khoảnh khắc đẹp, mà còn là ý thức quảng bá, cũng như mong muốn góp sức cùng chính quyền thành phố kêu gọi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ báu vật của Sơn Trà.

Voọc chà vá chân nâu (tên khoa học: pygathrix nemaeus) hay còn gọi voọc chà vá chân đỏ, voọc ngũ sắc, được giới khoa học trên thế giới biết đến từ năm 1771. Đây là loài có màu sắc rực rỡ nhất trong số các loài linh trưởng, được Tổ chức Bảo vệ Động vật hoang dã quốc tế tôn vinh là “nữ hoàng” của các loài linh trưởng.

Chà vá chân nâu là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam và Lào, có nguy cơ tuyệt chủng cao do nạn săn bắn trộm. Chúng là một trong những loài động vật quý hiếm nằm trong danh sách đỏ về động vật nguy cấp của IUCN và danh sách bị cấm buôn bán toàn cầu của CITES.
 
Thực hiện: Thanh Hoà

Mùa hè Côn đảo

đăng 22:13, 9 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Đến Côn Đảo dịp hè, du khách sẽ có cơ hội ngắm sen nở và chứng kiến rùa làm tổ, đẻ trứng bên bãi biển. 

Côn Đảo là quần đảo gồm 16 đảo lớn, nhỏ thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, cách TP Vũng Tàu 97 hải lý. 


Là một trong 21 khu du lịch quốc gia Việt Nam, hiện Côn Đảo được xem là thiên đường nghỉ dưỡng và khám phá thiên nhiên đối với du khách trong và ngoài nước. Năm 2011, Côn Đảo còn được tạp chí du lịch Lonely Planet bầu chọn là một trong 10 hòn đảo bí ẩn và tốt nhất thế giới. 


Tên Côn Đảo còn được dùng để chỉ đảo Côn Sơn, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo này. Do nằm ở vị trí thuận lợi trên đường hàng hải nối liền Âu - Á nên Côn Đảo được người phương Tây biết đến rất sớm. Trong ảnh là cửa họng Đầm, cảng biển của Côn Đảo. 


Vào năm 1294, đoàn thuyền của nhà thám hiểm người Italy - Marco Polo trên đường từ Trung Hoa trở về nước đã gặp một cơn bão trước khi dạt vào trú tại Côn Đảo. Từ đó, khoảng thế kỷ 15, rất nhiều đoàn du hành của châu Âu đã ghé thăm nơi đây. 


Nghề nuôi trai lấy ngọc là nghề truyền thống của người dây nơi đây. Ngọc trai Côn Đảo từ lâu đã là sản phẩm đặc trưng được bán cho du khách làm quà. 


Đền thờ bà Phi Ánh (vợ thứ của vua Gia Long - Nguyễn Ánh) ở Côn Đảo là một trong số những cơ sở thờ tự lâu năm. 


Đường Tôn Đức Thắng là con đường chính chạy quanh vịnh Côn Sơn ở trung tâm Côn Đảo đoạn dẫn ra cầu tàu 914 lịch sử. 


Mùa hè, nhiều ao sen trên đảo nở rộ. Du khách có thể thuê xe máy và tự lái trên những con đường để khám phá. 


Trên đường từ sân bay Cỏ Ống về trung tâm, bạn sẽ đi qua những con đường men theo triền núi, bên dưới là biển. 


Chuyến đi đến Côn Đảo sẽ thật thiếu sót nếu bạn bỏ qua những bãi tắm trong sạch, cát trắng mịn. Khách cũng có thể thuê tàu ra biển lặn ngắm san hô, câu cá... 


Trên đảo hiện có nhiều khu nghỉ dưỡng từ bình dân đến cao cấp. 


Một trong những trải nghiệm "đặc sản" của đảo nhỏ này là khi đêm đến, trên hòn Bảy Cạnh, bạn sẽ có cơ hội chứng kiến những con rùa biển Chelonia mydas (còn gọi rùa xanh hay vích) làm ổ và đẻ trứng bên bờ biển trong không gian lặng lẽ, thanh bình của tự nhiên. 

Mua tour xem rùa đẻ, khách sẽ được đón bằng canô từ đảo chính (Côn Sơn) ra Hòn Bảy Cạnh.

Hồng Hà

Bấp bênh phận chèo đò, đánh xe ngựa ở miền Tây

đăng 01:24, 6 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Từ giữa thập niên 1990 trở lại đây, ngành du lịch sinh thái tại Tiền Giang phát triển rất mạnh. Năm 2017, có gần 2 triệu lượt du khách đến tham quan, du lịch sông nước, chủ yếu là cồn Thới Sơn (xã Thới Sơn, TP.Mỹ Tho) giữa sông Tiền.

Xe ngựa chở khách du lịch trên cồn Thới Sơn. Ảnh: Hoàng Phương 


3.750 đồng/khách đi đò chèo


Bấp bênh phận chèo đò, đánh xe ngựa ở miền Tây - ảnh 1
Mang tiếng là “xe ngựa quốc tế” chuyên chở khách Tây, nhưng giá một chuyến xe chỉ có 25.000 đồng, chia ra chủ xe ngựa 15.000 đồng, người đánh xe được 10.000 đồng, chưa bằng nửa tô hủ tiếu


Ông Bùi Văn Chín, 67 tuổi, quê H.Thạnh Phú, Bến Tre

Theo lẽ thường thì du lịch phát triển sẽ kéo theo các dịch vụ ăn uống, bán hàng lưu niệm, đò khách, đò chèo, xe ngựa, đờn ca tài tử... phát triển.

Thế nhưng giới đánh xe ngựa và chèo đò có thu nhập bèo bọt nên đa số họ nghèo vẫn cứ hoàn nghèo. 

Bà Đẹt (59 tuổi, nhà ở ấp Thới Thạnh, xã Thới Sơn) làm nghề chèo đò tại bến của Công ty du lịch Miền Tây, chia sẻ: “Tôi làm nghề chèo đò từ khi dịch vụ này mới bắt đầu hoạt động, đến nay đã mười mấy năm. Gọi là chèo đò nghe có vẻ thơ mộng nhưng thực ra là... bơi xuồng. 

Theo quy định của địa phương thì người bơi xuồng phải thuộc diện hộ nghèo, phải làm đơn và được UBND xã xét cho một “tài”. Mỗi tài luân phiên hoạt động nửa tháng. Xuồng thì mình tự mua, bơi xuồng thì phải hai người. Vì vậy tôi ghép chung với bà chị cũng có một “tài” để cùng bơi suốt tháng, không nghỉ”. 

Cồn Thới Sơn hiện có 6 bến đò chèo của các đơn vị lữ hành. Mỗi bến có khoảng 50 tài, mỗi tài ghép thêm một người nên tổng cộng có khoảng 600 người bơi xuồng chở khách du lịch và hầu hết là phụ nữ. “Mỗi ngày cũng... hên xui lắm. Nếu thứ bảy, chủ nhật thì bơi được 3 - 4 chuyến, ngày thường thì ế hơn. Cứ bơi một chuyến xong phải đợi đến hết tua, đủ 50 chuyến mới trở lại lượt mình. Mỗi xuồng chở từ 4 - 5 khách đi vòng vèo theo con rạch từ bến ra tới sông lớn khoảng cách chừng 2 cây số. Thù lao mỗi chuyến là 15.000 đồng”, bà Đẹt kể. 

Tính ra, nếu bình quân mỗi ngày bơi được 4 chuyến thì thu nhập nửa tháng được 900.000 đồng. Số tiền này được người điều hành ghi sổ, tới cuối tháng mới được lãnh và chỉ có “tài”, tức là người có xuồng mới được hưởng. Còn người bơi ghép chỉ trông cậy vào tiền boa của khách. 

Hỏi giá 15.000 đồng có từ khi nào, nhiều người bơi xuồng nói: “Có từ xưa tới giờ luôn. Đầu tiên là 10.000 đồng, tương đương 1 USD. Mấy năm sau chúng tôi làm đơn kiến nghị lên được 15.000 đồng. Nay 1 USD đã tương đương khoảng hơn 22.000 đồng trong khi tiền bơi xuồng vẫn không thay đổi. Cách đây 2 năm chúng tôi làm đơn xin tăng lên 20.000 đồng nhưng tới giờ vẫn chưa được. Như vậy, nếu mỗi chuyến đò chèo chở 4 khách thì bình quân mỗi người chỉ có 3.750 đồng, quá bèo”. 

Vì thu nhập quá thấp nên những người bơi xuồng luôn trông đợi vào tiền “boa” của khách. Một người nói: “Thường khách Tây chỉ cho 1 - 2 USD, có khi gặp Tây ba lô cho 1.000 đồng mình cũng phải lấy. Không họ méc với điều hành bến sẽ bị cắt tài, 10 ngày sau mới được bơi trở lại. Bởi vậy có hôm được boa 100.000 đồng, tui mừng hơn má đi chợ về”. 

Xuồng chở khách du lịch trong một con rạch ở cồn Thới Sơn 


“Xe ngựa quốc tế” cũng thua 


Bấp bênh phận chèo đò, đánh xe ngựa ở miền Tây - ảnh 4

Cứ bơi một chuyến xong phải đợi đến hết tua, đủ 50 chuyến mới trở lại lượt mình. Mỗi xuồng chở từ 4 - 5 khách đi vòng vèo theo con rạch từ bến ra tới sông lớn khoảng cách chừng 2 cây số.  Thù lao mỗi chuyến là 15.000 đồng



Bà Đẹt, 59 tuổi, nhà ở ấp Thới Thạnh, xã Thới Sơn, TP.Mỹ Tho



Chị Trần Kim Hiến (37 tuổi), con gái út của ông Trần Văn Hồng, còn gọi là Sáu Náo, ở xã Quới Sơn, H.Châu Thành, Bến Tre, một gia đình nổi tiếng với 4 đời chạy xe ngựa. Có thời điểm cả nhà ông Sáu Náo có 13 chiếc xe ngựa với 16 người, gồm con trai, con gái, dâu, rể, cháu nội, ngoại cùng làm nghề. 

Nhưng gần 10 năm trước, chị Hiến chán nghề xe ngựa ít tiền nên bán ngựa, đi làm công nhân. Bị tăng ca nhiều quá nên chị nghỉ việc, tới Thới Sơn chạy xe ngựa thuê. 

Xe ngựa chở khách du lịch tham quan chạy trên tuyến đường khoảng 2 cây số, tiền công mỗi chuyến là 10.000 đồng. Nhưng người chạy xe thuê còn phải chăm sóc và cắt cỏ cho ngựa ăn, nếu không thì mua 40.000 đồng một bao cỏ. 

Giống như người bơi xuồng, người đánh xe ngựa cũng trông chờ vào tiền boa của khách. Chị Hiến cho biết thường 2 ngày cuối tuần đông khách, chị chạy được chừng 15 chuyến. Còn những ngày vắng khách, có khi chỉ đủ ăn cơm trưa, thậm chí bị lỗ tiền xăng đi xe gắn máy từ nhà tới bến xe ngựa. 

Ông Bùi Văn Chín (67 tuổi, quê H.Thạnh Phú, Bến Tre) trước làm nghề sà lan cung ứng cát cho các công trình. Được một thời gian gặp khó khăn nên ông bán sà lan, lên TP.HCM làm thuê, giờ trở về chạy xe ngựa thuê chở khách cho Công ty du lịch Mekong Mark. 

Ông Chín than: “Chạy xe ngựa chủ yếu nhờ tiền khách boa. Nhưng lúc này khách vắng quá. Hôm qua tôi chỉ chạy 5 chuyến, được 50.000 đồng, nhưng phải mua một bao cỏ hết 40.000 đồng. Mang tiếng là “xe ngựa quốc tế” chuyên chở khách Tây, nhưng giá một chuyến xe chỉ có 25.000 đồng, chia ra chủ xe ngựa 15.000 đồng, người đánh xe được 10.000 đồng, chưa bằng nửa tô hủ tiếu”. 

Theo ông Chín thì giá này tồn tại đã lâu nhưng xin tăng thêm 5.000 đồng cũng không được. “Hồi đó, khi giá xe ngựa 25.000 đồng thì một ngày công phụ hồ là 50.000 đồng. Còn bây giờ công phụ hồ đã lên 200.000 đồng/ngày nhưng giá xe ngựa vẫn không đổi thì làm sao sống nổi”, ông Chín nói. 

Mạnh ai nấy làm 

Ông Phạm Trọng Nhân, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty du lịch Mekong Tiền Giang, thừa nhận người bơi xuồng và người chạy xe ngựa than giá quá thấp là đúng vì giá đó đã tồn tại nhiều năm rồi. Nhưng “Không tăng lên được bởi vì hiện có tới 33 đơn vị lữ hành cạnh tranh nhau quyết liệt. Họ bán tour với giá rẻ nên... ép các dịch vụ phải rẻ”, ông Nhân cho biết.

Từng làm Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Tiền Giang 6 năm, ông Nhân nói: “Chuyện bất hợp lý ai cũng thấy nhưng không giải quyết được. Ví dụ bây giờ giá sàn tối thiểu là 100.000 đồng một khách thì có thể tăng tiền xe ngựa, tiền đò chèo lên 50.000 - 60.000 đồng. Nhưng hiện nay mạnh ai nấy làm, không ai quản lý được giá. Mình tăng trong khi đơn vị khác hạ giá thì thua. Họ bán tour với giá rẻ thì đương nhiên trả tiền các dịch vụ phải rẻ. Thậm chí ngày xưa đờn ca tài tử mỗi tháng được trả 5 triệu đồng. Còn bây giờ, để cạnh tranh, các nghệ nhân ca hát lấy tiền boa trả ngược lại cho công ty”. 

Cũng theo ông Nhân thì giá tiền thuê đò lớn hiện nay phải từ 350.000 - 400.000 đồng/chuyến thì chủ đò mới có dư, nhưng có đơn vị chỉ trả 150.000 đồng. Vậy mà người ta vẫn chấp nhận giá bèo để ngày nào cũng chạy để có thu nhập. Chỉ cần đủ tiền đổ dầu, còn lại nhờ tiền boa. Mà muốn có tiền boa thì phải than... với khách!

Hoàng Phương

Những ngôi nhà trăm mái ở Đà Lạt

đăng 02:38, 3 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Nhà trăm mái của Lữ Trúc Phương


Đầu thập niên 1990, giới kiến trúc và dân du lịch xôn xao với một công trình đặc biệt: Ngôi nhà trăm mái của kiến trúc sư Lữ Trúc Phương. Ngôi nhà nằm ở đường Đinh Tiên Hoàng, TP Đà Lạt. Thoạt tiên đây chỉ là ngôi nhà 2 mái bình thường như bao nhiêu ngôi nhà khác, nhưng KTS Lữ Trúc Phương bằng tài hoa và những suy nghĩ phá cách của mình đã thiết kế và biến nó thành ngôi nhà 100 mái. Ngôi nhà mở cửa cho khách tham quan và nhận được rất nhiều ý kiến thán phục của giới chuyên môn và du khách.


Nhà trăm mái của KTS Lữ Trúc Phương


Tiếc thay, đầu năm 1992, chính quyền địa phương đã yêu cầu chủ nhân phải dỡ bỏ ngôi nhà trăm mái với đủ thứ lý do: vi phạm Luật Đất đai, xây dựng không phép, ngôi nhà không đảm bảo an toàn, lôi kéo du khách trái phép... 


Thế là một công trình độc đáo của Đà Lạt, tâm huyết của một nhà nghệ sĩ trở thành hoài niệm... Tôi chưa có dịp đến để nhìn tận mắt công trình này. Thật đáng tiếc!


Cà phê Đường lên trăng - Nhà trăm mái


Không từ bỏ những ước mơ kỳ quái của mình, Lữ Trúc Phương xây dựng một công trình khác: quán cà phê Đường lên trăng - Nhà 100 mái. Quán cà phê này là một ngôi nhà có kích thước 5 x 20 m, nằm tại số 26 đường Phan Bội Châu, Đà Lạt.


Bên ngoài quán cà phê Đường lên trăng - Nhà 100 mái


Ở đó, trong không gian một căn nhà phố, ông đã thiết kế và xây dựng nên một mê cung độc đáo. Khi bước vào đây, cứ qua mỗi cánh cửa là ngỡ ngàng gặp một hình ảnh kiến trúc lạ. Càng đi, càng ngắm nhìn, càng bị cuốn hút. Ta có thể bước cả ngày trong đó. Và trong miền kiến trúc như thế, từ dưới lòng đất khi đột nhiên bước lên một sườn đồi, gặp ngay cả bầu trời, gặp trăng - nếu đang đêm.


Ở đây thực sự không có 100 mái nhà, có lẽ tên gọi Nhà trăm mái gắn với Đường lên trăng chỉ nhằm để hoài niệm một tác phẩm đã không còn của Lữ Trúc Phương mà thôi. Quán cà phê này hiện vẫn còn tồn tại ở Đà Lạt. Tôi có đến đây vài lần, và thú thật là ngoài cảm nhận vẻ độc đáo về thiết kế của ngôi nhà thì lại không cảm thấy có không gian thoải mái lắm khi ngồi uống cà phê. Dù sao, nếu là du khách đến Đà Lạt cũng nên đến đây để biết thêm một nét độc đáo nơi xứ lạnh này.


Khu du lịch Lá Phong và ngôi nhà 132 mái


Ngày 26/5/2017, một khu du lịch mới ra đời: Khu du lịch Lá Phong, số 45, đường Đặng Thái Thân, Phường 3, thành phố Đà Lạt, do công ty TNHH Vĩnh Xuân đầu tư xây dựng. Nơi đây thu hút người xem bởi những khu rừng cây và các loài hoa đặc hữu, những công trình kiến trúc gắn với những câu chuyện cổ tích và phỏng sinh học, hồ cá Koi và những cây bonsai…Như tên gọi, đặc trưng của nơi đây là lá phong. Bên trong khu du lịch rộng 4,84 ha này trồng 2.000 cây phong, ngoài ra còn có khoảng 20.000 cây tùng bút, 500 cây anh đào, hàng trăm cây lá kim đặc hữu quý hiếm của Đà Lạt, cùng với hơn 2.000 cây chè Shan tuyết, nhiều loài thảo dược và nhiều loài hoa khác…


Hai công trình kiến trúc điểm nhấn của khu du lịch Lá Phong là Nhà Trống  Nhà Mái. Đây là một sự chơi chữ khá thú vị. Bởi vì Nhà Trống không phải là gà trống, giống đực (masculine) mà là căn nhà xây dựng theo hình cái trống (drum); còn Nhà Mái không phải là gà mái, giống cái (feminine) mà là ngôi nhà 132 mái (tiles).



Ngôi nhà với 132 mái biểu tượng của 132 chiếc lá liên kết với nhau tạo nên một nét đặc trưng của khu du lịch Lá phong Đà Lạt. 132 mái nhà được các kiến trúc sư tạo hình như một kim tự tháp, mang đến một nét kiến trúc mới lạ. Theo chủ nhân, sở dĩ tòa nhà được thiết kế như vậy là để kết hợp năng lượng kim tự tháp thời đại mới với lá phong tượng trưng cho tình yêu, hạnh phúc, sức khỏe và sự may mắn.


Chủ nhân không cho biết kiến trúc sư, tác giả ngôi nhà 132 mái là ai. Điều chúng ta biết chắc chắn là ngôi nhà 132 mái này sẽ không bị tháo dỡ như nhà 100 mái của Lữ Trúc Phương 25 năm trước, vì do một công ty xây dựng nên, có giấy phép xây dựng, giấy phép kinh doanh hẳn hoi. Điểm khác biệt nữa là chi phí xây dựng được đầu tư lớn hơn rất nhiều so với số tiền còm cõi của một cá nhân KTS Lữ Trúc Phương, diện tích xây dựng cũng rất thoải mái (trên khuôn viên chung gần 5 ha) chứ không phải bị bó hẹp như ngôi nhà trăm mái ngày nào.


Và bạn, với tư cách một khách du lịch, có thể mua vé để vào đây, rồi vào ngôi nhà 132 mái tham quan, uống nước. Hãy chọn những góc đẹp nhất để chụp ảnh cùng ngôi nhà 132 mái này.







Phạm Hoài Nhân

“Bãi thú” Ya Book

đăng 02:27, 3 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Nói về thung lũng Ya Book nằm trong Vườn quốc gia Chư Mom Ray, giới nghiên cứu về động vật móng guốc nghĩ ngay đến những đàn bò tót đông đúc ở đây và các loài thú ăn cỏ, thú ăn thịt ở vùng này. Gần 20 năm qua, đồng cỏ mênh mông 15.000ha này bị cây rừng xâm chiếm, nhỏ hẹp dần qua mỗi năm, các loài thú không còn xuất hiện hàng đàn đông đúc nữa...

“Bãi thú” bò tót…

Nghe hỏi về "bãi thú", anh Hoàng Văn Hương -Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng Ya Book (Vườn quốc gia Chư Mom Ray) liền chọn 2 chiếc xe máy thuộc hàng "chiến mã" chuyên đi rừng, rồi gọi thêm một cán bộ của đơn vị đưa tôi và anh Đào Xuân Thủy - Phó giám đốc Vườn quốc gia Chư Mom Ray tìm vào bãi thú.

Luồn lách qua rừng cây rậm dày đặc cây bằng lăng khoảng hơn 15 năm, càng đi sâu vào rừng, cây thành ngạnh càng nhiều, cành cây là gai góc xù lông từng chùm như đinh 10 tua tủa.

Băng rừng, lội suối vào bãi thú Ya Book. Ảnh: P.N 


Đi xe được vài ki lô mét, chúng tôi chuyển sang đi bộ xuyên qua cánh rừng. Vừa đi tôi vừa hỏi vì sao gọi là "bãi thú", anh Thủy giải thích: Thung lũng Ya Book có bãi mà thú rừng hay về ở hàng đàn ngày xưa, nhiều nhất là thú móng guốc, gồm: bò tót, nai các loại, sơn dương, heo rừng… Trong đó bò tót nhiều đàn nhất, thống lĩnh bãi này nên cũng hay gọi là bãi thú bò tót. Lũ thú móng guốc ăn cỏ rồi vào đầm lầy ở giữa uống nước, sau đó lên bờ nghỉ ngơi dưới gốc những cây cổ thụ mọc rải rác trong thung lũng Ya Book. Theo lũ thú móng guốc ăn cỏ là thú ăn thịt kéo về đây kiếm mồi như hổ, gấu, sói rừng (chó rừng); sau nữa là loài linh trưởng, khỉ và các loài chim cũng về đây tìm thức ăn, uống nước.

"Thú kéo về nhiều nhất là tháng này. Khi mùa khô khắc nghiệt làm cánh đồng cỏ cháy, sau đó nhờ vài cơn mưa trong tháng 4, cỏ nứt lên non mềm thơm, kích thích dạ dày lũ thú móng guốc"- anh Thủy cho biết.

Sở dĩ thú kéo về nhiều, ngoài cỏ ngon thì nhờ đầm lầy giữa đồng cỏ không bao giờ cạn nước để uống. Bởi cách đầm lầy chừng vài trăm mét, có con sông Sa Thầy (đồng bào dân tộc thiểu số địa phương gọi là suối Ia HRai), có 1 nhánh từ Campuchia chảy qua; nhánh còn lại suối Đăk Rơ Mao đổ về. Tháng 4, những cơn mưa nặng hạt kéo đến làm dòng sông đầy nước, cung cấp thường xuyên nguồn nước cho đầm lầy, giải quyết cơn khát cho tất cả thú, chim về đây trú ngụ.

Vượt sông Sa Thầy khoảng 30 phút đi bộ xuyên rừng là bước chân lên bãi thú, nằm ở Tiểu khu 592. Dọc đường đi, nhiều loại cỏ dại lá mềm mọc um tùm nhưng không thành cánh đồng, mà như kẻ ở nhờ vương theo lối mòn, lặng lẽ bám vào khoảnh đất trống giữa rừng.

4 người chúng tôi khi bước lên đám cỏ mềm ngập ngang đầu gối, mới biết chắc đây là bãi thú huyền thoại một thời ở Vườn quốc gia Chư Mom Ray. Đám cỏ xanh rì rộng khoảng 5ha, đạp chân lên êm như nệm mút. Quan sát bãi cỏ, chúng tôi phát hiện dọc ngang là dấu chân thú rừng, dấu chân to là của bò tót, nhỏ là của nai, sơn dương và heo rừng.

Anh Phan Thanh Đông - Kiểm lâm Trạm bảo vệ rừng Ya Book thốt lên: Dấu chân còn mới lắm. Chúng nó đã về đây rồi!

Lội ngang bãi cỏ, leo lên bãi bồi sát mé rừng, thấy cỏ non bị gặm nham nhở khắp nơi; dấu chân thú rừng để lại rất rõ dấu chân từng loài, nhiều nhất là dấu chân bò tót to lớn, in sâu vào lòng đất.

"Tiếc quá, không thấy trực tiếp chúng nó về" - anh Đông nói xong chỉ cho tôi xem trạm quan sát cao hàng chục mét, có gắn máy quay ẩn dưới tán cây rừng.

"Đó là camera quan sát, điều khiển máy từ trong trạm bảo vệ rừng. Cách đây mấy năm, thú về là phát hiện ngay. Sau này, máy bị sét đánh cháy mất. Giờ không có tiền sắm lại" - anh Đông cho biết.

Ngày trước thú về nhiều, nếu không thấy trực tiếp cũng chứng kiến được dấu chân thú in dày trên bùn đất như ở trại chăn nuôi nông trường nào đó. Còn bây giờ, hiếm khi thấy được bằng mắt thú hoang hiển hiện trước mặt mình.

Đồng cỏ rừng bị… xâm chiếm 

Nhiều năm rồi, nay mới trở lại bãi thú, anh Thủy cảm giác buồn khi không tận mắt thấy thú móng guốc trên đồng cỏ này. Trong ký ức của anh, thung lũng Ya Book cách đây gần 20 năm là đồng cỏ trải dài tít tắp, rộng 15.000ha.

Năm 2001, khi mới thành lập, Trạm Quản lý bảo vệ rừng Ya Book bị bao phủ bởi cỏ tranh và cỏ dại. Bây giờ, rừng cây rậm đã xâm chiếm toàn bộ và dấu tích đồng cỏ chỉ còn ở 2 bãi thuộc Trạm Quản lý bảo vệ rừng Ya Book và Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đăk Tao.

Khi đồng cỏ suy giảm, các loài thú móng guốc không về hàng đàn như trước nữa. Qua tính toán của các chuyên gia về thú móng guốc vào năm 2001, số lượng bò tót ở Vườn quốc gia Chư Mom Ray có từ 25-30 đàn (khoảng từ 4-6 con/đàn). Có điều càng về sau thì lực lượng bảo vệ rừng Chư Mom Ray càng ít gặp bò tót. Gần nhất là năm 2009, máy quay quan sát ở bãi thú phát hiện 2 đàn bò tót, một đàn 5 con, 1 đàn 7 con.

Cách đây 5 năm trước, khi đi kiểm tra hiện trạng rừng, anh Thủy phát hiện một con bò tót nằm chắn ngang lối mòn. Vào tháng 2/2017, một con bò tót nặng 1,1 tấn "đi lạc" đâm vào xe ô tô vận chuyển nguyên liệu xây dựng đường giao thông trên tỉnh lộ 674 (Tiểu khu 677, lâm phần do Vườn quốc gia Chư Mom Ray quản lý) chết tại chỗ, nay đã làm tiêu bản da trưng bày ở trụ sở Ban quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray.

“Đó là những lần hiếm hoi thấy bò tót - động vật rừng nguy cấp quý hiếm thuộc nhóm 1B sống ở đây. Còn các loài thú đi theo bầy như nai cũng không thấy nhiều nữa. 17 năm rồi chưa có điều kiện điều tra lại, nhưng chúng tôi cho rằng, các loài thú đã suy giảm số lượng rất nhiều" - anh Thủy chia sẻ.

Bãi cỏ còn sót lại trong thung lũng Ya Book. Ảnh: N.P 


Khi thú móng guốc ăn cỏ giảm không về thung lũng Ya Book, lũ thú ăn thịt cũng không thấy xuất hiện nữa. Những năm gần đây, không ai thấy hổ, gấu, sói rừng, báo… xuất hiện.

Gần nhất là năm 2009, một phụ nữ ở xã Sa Loong, huyện Ngọc Hồi bị thú dữ tấn công khi đi làm rẫy. Qua khám nghiệm, ngành chức năng khi đó xem xét vết thương đã nhận định là do hổ vồ. Từ đó không thấy dấu vết loài này, dù là dấu chân để lại trong thung lũng Ya Book.

Ngay như sói rừng cũng không thấy nữa. Duy nhất vào giữa tháng 3/2017, có hai mẹ con bò ở xã Ngọc Bay (thành phố Kon Tum) bị thú dữ ăn thịt. Nhìn vào hai con bò bị moi hết phần nội tạng và dấu chân để lại tại hiện trường, ngành chức năng tỉnh Kon Tum nghi là sói rừng từ 3-4 con, còn thực tế không ai thấy hình dạng ra sao.

Theo giải thích của anh Thủy, sở dĩ đồng cỏ thung lũng Ya Book mất đi là vì, ngày trước vào mùa khô, đồng cỏ bị cháy tự nhiên, nên cây rừng không mọc được. Còn 20 năm nay, do quản lý bảo vệ tốt nên không để xảy ra cháy. Vì thế, cây rừng có điều kiện mọc lên thành rừng rậm, xâm chiếm hết đồng cỏ này. Khi không còn môi trường sống (ở đây là cỏ), lũ thú lớn ăn cỏ đã bỏ vùng này đi, tìm nơi khác sinh sống. Thú ăn cỏ đi đâu, thú ăn thịt cũng theo đó mà kiếm mồi.

Cũng theo anh Thủy, ngày nghiên cứu thú lớn móng guốc ăn cỏ ở Vườn quốc gia Chư Mom Ray, GS-TSKH Đặng Huy Huỳnh (chuyên gia về thú móng guốc, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) từng đề xuất, để bảo tồn và phát triển thú móng guốc ở thung lũng Ya Book thì nên "đốt trước có điều khiển", nghĩa là đốt có tác động của con người, nhằm bảo vệ đồng cỏ cho thú có môi trường sinh sống. Tuy nhiên, luật và các quy định hiện hành của Việt Nam chưa cho phép sử dụng cách này. Vì vậy nguy cơ mất hết đồng cỏ thung lũng Ya Book và giảm thêm đàn thú móng guốc ở Chư Mom Ray là điều khó tránh khỏi.

PN-PA

Nhà rông ơi, tôi đứng về phía các già làng!

đăng 02:22, 3 thg 7, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Ngồi trên bậc nhà rông của làng, nhìn ra mặt hồ Ya Ly mịt mờ sóng nước, lắng nghe tiếng mưa gõ đều đều trên mái tôn, già làng A Dót (làng Rắc, xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy) tiếc nuối nói: Từ khi nhà rông được "bê tông hóa" là đã đánh mất đi hồn cốt của nó rồi, dân làng nhớ lắm nhà rông bằng gỗ, bằng tranh trước kia...

1. Từ bao đời, với đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên, nhà rông là trung tâm hội tụ để “văn hóa làng” tồn tại và phát triển; là niềm tự hào của bà con dân làng, biểu tượng khát vọng, ý chí, sức mạnh của cộng đồng làng. Các già làng thường nói rằng, đã là làng là phải có nhà rông.

Theo phong tục truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Kon Tum, khi chuẩn bị lập làng, già làng đi chọn khu đất đẹp nhất để lập dựng nhà rông và thường phải là khu đất cao ráo, thoáng mát về mùa nắng, ấm áp về mùa mưa, đặt ở trung tâm của làng, từ xa, dù ở hướng nào, cũng nhìn thấy được mái nhà rông của làng.

Nhà rông nơi tổ chức các lễ hội của làng 


Dù nhà rông của mỗi dân tộc thiểu số tại chỗ ở Kon Tum có những nét riêng trong kiến trúc, tạo dáng, trang trí hoa văn, nhưng nhìn chung đều có chung đặc điểm mái nhọn xuôi dốc hình lưỡi búa vươn lên bầu trời với một dáng vẻ mạnh mẽ.

Nhà rông được dựng trên những cây cột gỗ to, thẳng chắc, thường là 8 cột; mái lợp bằng lá cỏ tranh phơi kỹ cho đến khi khô vàng. Nhà rông của người Ba Na, Gia Rai (thành phố Kon Tum), Xơ Đăng Tơ Đrá (huyện Đăk Hà)… phần mái đều rất cao, phổ biến từ 16-20m; còn nhà rông của các dân tộc Xơ Đăng Xơ Teng, Giẻ - Triêng, Xơ Đăng Hà Lăng, Xơ Đăng Mơ Nâm ở các huyện Đăk Tô, Ngọc Hồi, Đăk Glei, Tu Mơ Rông, có phần mái thấp dần, chiều cao chỉ khoảng từ 10 -14m.

Mỗi dân tộc lại có tập quán làm cửa lên nhà rông khác nhau; thường thì có từ 2 đến 4 cửa, gồm phía trước, sau và 2 bên. Cầu thang chính lên nhà rông có cột và tay vịn được trang trí theo kiểu chạm khắc gỗ tạo thành nhiều hình tượng dân gian với đường nét thô ráp, khỏe khoắn. Như người Ba Na trang trí hình rau dớn, người Gia Rai trang trí hình quả bầu đựng nước, người Xơ Đăng và Giẻ -Triêng là hình núm chiêng hay mũi thuyền…

Điểm độc đáo của nhà rông truyền thống các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Kon Tum là đều được làm từ các nguyên liệu tự nhiên: gỗ, tranh, tre, nứa..., không dùng đến sắt thép. Các chỗ nối chắp đều được chặt đẽo cẩn thận rồi dùng mây, lạt tre để buộc; sàn nhà được ghép bằng những tấm đan làm bằng nguyên liệu tre nứa. Giữa nhà có một hàng lan can chạy dọc. Hàng lan can này chính là chỗ dựa của những ghè rượu khi làng tổ chức lễ hội.

Trên sàn nhà rông phải có ít nhất 1 bếp lửa, thường là có 2 bếp, có nhà rông có từ 3-4 bếp để buổi tối bà con đốt lửa tổ chức những buổi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, hát kể sử thi, kể truyện cổ dân gian, đàn hát dân ca đối đáp…

Trong nhà rông, dù là dân tộc nào, đều có một nơi thiêng liêng để thờ các vật thiêng, có khi chỉ là một con dao, hòn đá, chiếc sừng trâu...

Ngày nay, hầu hết nhà rông ở Kon Tum đều treo ảnh, đặt tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và cờ Tổ quốc.

2. Trong trí nhớ của già làng A Dót, xưa kia, dưới mái nhà rông, đêm này qua đêm khác, có khi kéo dài đến hàng chục đêm, những người già thường hát kể cho con cháu nghe những bản trường ca về những người anh hùng huyền thoại và về sự hình thành vũ trụ cùng sự sống trên trái đất này...

Dưới mái nhà rông, đêm đêm, ngay từ tấm bé, đứa trẻ đã được theo cha hay mẹ đến dự những buổi tụ hội cả làng ở nhà rông. Quanh bếp lửa, qua trò chuyện, ca hát, chơi đùa, thậm chí cả la đà bên ghè rượu, người đi trước truyền cho sau, từ đời này sang đời khác cách săn con thú trong rừng, cách trỉa lúa trên rẫy, cách xem trời nắng mưa, cách sống với rừng và với người, cách ứng xử với người già, người trẻ, người quen, người lạ, với bạn với thù, với người còn sống và người đã chết, với con người và với thần linh...

Dưới mái nhà rông, dân làng hội họp để bàn bạc, quyết định những vấn đề lớn nhỏ liên quan đến đời sống của dân làng; là nơi tiếp khách của làng; nơi già làng chủ trì thực hiện các nghi lễ tín ngưỡng của cộng đồng làng…

Tiếc thay, qua thời gian, cũng như những nét văn hóa khác du nhập, nhà rông truyền thống ở nhiều làng đồng bào dân tộc thiểu số đã và đang đối mặt với nhiều nguy cơ mai một dần giá trị và vai trò trong đời sống văn hóa, tinh thần của các tộc người.

Điều đáng nói là, trong quá trình phục hồi, bảo tồn, phát triển nhà rông, đã xuất hiện tình trạng "hiện đại hóa" hay "bê tông hóa", "tôn hóa" nhà rông, đánh mất đi đặc trưng riêng có.

Theo thống kê, trong tổng số nhà rông hiện có trên địa bàn toàn tỉnh, chỉ có 77,4% số nhà rông được xây dựng bằng vật liệu gỗ, tranh, tre, nứa, lá theo đúng nguyên mẫu truyền thống; 22,6% số nhà rông xây dựng bằng các vật liệu hiện đại, bê tông, cốt thép.

Ngồi trên bậc nhà rông của làng, nhìn ra mặt hồ Ya Ly mịt mờ sóng nước, lắng nghe tiếng mưa gõ đều đều trên mái tôn, già làng A Dót nói: Khi di dời, đền bù để xây dựng công trình thủy điện Ya Ly, bên đền bù đã "bê tông hóa" nhà rông của làng, dân làng không ưng bụng, bởi như vậy nhà rông - nơi sinh hoạt cộng đồng của dân làng thiếu đi “cái hồn”.

Dưới mái nhà rông bị bê tông hóa, tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang xoay quanh ánh lửa bập bùng trong các lễ hội như lạc điệu. Dân làng nhớ lắm nhà rông bằng gỗ, bằng tranh thôi - già A Dót tiếc nuối.

Tôi kể với già A Dót về chuyện dân làng Xốp Dùi (xã Xốp, huyện Đăk Glei) nhất quyết không dựng nhà rông bằng bê tông, lợp mái tôn, mà chờ gom đủ vật liệu mới sửa nhà rông, vì nhà rông phải có hồn cốt của nó, phải làm từ những thứ xin từ đại ngàn, phải hòa điệu với chiêng xoang, rượu ghè, bếp lửa và những dịp "ăn tháng uống năm". Dù không phải làng mình nhưng trông nét mặt của già A Dót cũng vui hớn hở.

- Bây giờ làng Xốp Dùi ấy đã có nhà rông chưa? - ông hỏi.

- Có rồi già ơi. Sau nhiều tháng chuẩn bị vật liệu và hơn 1 tháng thi công, nhà rông của làng Xốp Dùi được hoàn thành, rất đẹp, sử dụng toàn bộ vật liệu truyền thống như gỗ, tranh, tre, nứa, mây...

- Ừ, thế mới phải - ông nói.

Nhưng rồi, nhìn lại mái nhà rông lợp tôn đỏ thẫm của làng, ông lại thở dài: Dân làng vẫn rất nhớ ngôi nhà rông cũ, được dựng lên từ những vật liệu của núi rừng. Nay nhà rông bị bê tông hóa, người dân trong làng không còn gần gũi nhà rông như xưa...

Thời gian qua, Nhà nước đã có sự quan tâm đầu tư cho việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy các nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, trong đó có nhà rông. Nhưng điều mong muốn là, Nhà nước có chính sách hỗ trợ để dựng lại nhà rông theo kiểu truyền thống, vì muốn giữ gìn, phát huy giá trị nhà rông, trước hết phải "trả" cho nó hình hài, vóc dáng vốn có - già A Dót kiến nghị.

Và nhà rông ơi, tôi đứng về phía các già làng!

Bài, ảnh: Tú Quyên

Đìu hiu nhà cổ Trần Ngọc Du

đăng 02:27, 30 thg 6, 2018 bởi Pham Hoai Nhan   [ đã cập nhật 02:30, 30 thg 6, 2018 ]

Nhà cổ Trần Ngọc Du là công trình có giá trị về mặt lịch sử và nghệ thuật kiến trúc. Nếu không có biện pháp bảo tồn, quản lý một cách bài bản, di tích này có nguy cơ bị quên lãng


Chúng tôi đến thăm ngôi nhà cổ Trần Ngọc Du (phường Tân Vạn, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) vào một ngày đầu tháng 6. Ngôi nhà hơn trăm năm tuổi từng được UNESCO trao “Giải thưởng công trạng kiến trúc nhà Việt cổ” (năm 2004) và UBND tỉnh Đồng Nai xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh (năm 2005). Thế nhưng, di tích này đang rơi vào tình trạng “cửa đóng then cài” và có dấu hiệu xuống cấp.

Được kiến trúc sư Nhật trùng tu tỉ mỉ


Ngôi nhà do cụ Trần Ngọc Du (1862-1932), vốn là tri huyện Phước Chánh, phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa (cũ) xây dựng từ năm 1900 trên mảnh đất hương hỏa của dòng tộc họ Trần, có tổng diện tích sử dụng khoảng 1.200 m2, mặt tiền hướng ra sông Đồng Nai, mặt hậu dựa lưng vào núi Sảnh, thuận theo thuyết bền vững của phong thủy. Nhà được xây dựng theo dạng nhà rọi, có 3 gian, 2 chái; mái lợp ngói âm dương, nền lót gạch tàu do cụ Trần Ngọc Du trực tiếp chỉ đạo toán thợ mộc Thủ Dầu Một và Biên Hòa vào rừng tuyển gần 200 cây gỗ quý các loại làm cột, xuyên, đòn tay, rui và xẻ ván để trang trí nội thất. Toàn bộ số gạch lát nền và ngói âm dương được đặt mua ở các lò gốm vùng Tân Vạn, đá tảng dùng kê chân cột được khai thác từ núi Sảnh. Riêng việc chạm trổ các họa tiết nơi cánh én, khuôn bông, đầu các vì kèo, cửa buồng, khánh thờ, bàn thờ theo các mô típ dân gian, như: tùng - lộc, cúc - bướm, trúc - mai... được làm rất cẩn trọng, tỉ mỉ trong suốt 2 năm.


Di tích nhà cổ Trần Ngọc Du


Bên trong nhà cổ


Trải qua thăng trầm của thời gian, do tác động của tự nhiên, xã hội, từ năm 1965, khu nhà dưới bị sập hoàn toàn. Ngôi nhà cổ hiện nay chỉ là nhà trên. Năm 2002, Tổ chức Văn hóa và Phục hồi văn hóa của Nhật Bản (JICA) cùng Trường Đại học Nữ Chiêu Hòa Nhật Bản (Showa Women’s University) tài trợ 800 triệu đồng để trùng tu và sửa chữa ngôi nhà cổ Trần Ngọc Du. Trong suốt 2 năm, ngôi nhà được kiến trúc sư Akiyoshi Ejima cùng các chuyên gia Nhật Bản trực tiếp trùng tu.

Theo bà Võ Ánh Tuyết (60 tuổi, vợ ông Trần Ngọc Bửu Hiệp, cháu gọi ông Trần Ngọc Du bằng cố nội, nay đã mất), người đang trông giữ nhà cổ, các chuyên gia Nhật Bản làm việc rất kỹ lưỡng, nghiêm túc. Họ lấy từng mẫu gỗ đưa về Nhật thử nghiệm. Đặc biệt các cột nhà, kèo, mái hiên… được phục chế hoàn toàn không “pha chế”, thậm chí không được đánh bóng bằng vécni. Những cây cột hư bọng có thể vá được thì đục khoét rồi dùng vật liệu cùng loại, cùng tuổi lắp vào để sau này khi chỗ vá xuống màu sẽ tiệp với màu cột cũ; cột nào quá nát mới phải thay cột mới. Phần nền được làm lại bằng lớp bê tông dày và lát lại gạch cũ đúng kiểu xưa. Phần vách được cấu ghép bằng những móc sắt, tráng xi măng và đổ bê tông trên phần đầu tường để giữ các đầu kèo. Riêng cửa trước đã bị mất, ông Akiyoshi Ejima cho làm cửa khung song vách phên tre, có thể tháo lắp dựa theo khuôn mẫu của nhà xưa ở các làng quê Nam Bộ.

Cửa đóng then cài

Bà Tuyết cho biết từ khi ngôi nhà cổ được công nhận là di tích thì chỉ “ồn ào” một thời gian ngắn, nhiều đoàn khách tò mò ghé tham quan nhưng đến một lần rồi thôi. Gần đây, hiếm hoi lắm mới có khách đến tham quan.

Được biết, năm 2007, thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động bảo tồn nhà cổ Trần Ngọc Du, cháu chắt cụ Trần Ngọc Du đã cải tạo khoảng sân trước của nhà cổ thành quán cà phê sân vườn nhằm phục vụ du khách tham quan. Kinh doanh cà phê không hiệu quả, họ chuyển sang bán quán nhậu. Tuy việc kinh doanh trong khuôn viên nhà cổ chỉ diễn ra thời gian ngắn nhưng cũng góp phần phá vỡ cảnh quan, biến khuôn viên thành một “bãi chiến trường” nhếch nhác. Hơn nữa, hậu duệ cụ Trần Ngọc Du hiện sống và sinh hoạt ngay trong ngôi nhà cổ nên du khách khi đến viếng thăm có cảm giác không thoải mái.

“Từ khi ngôi nhà được công nhận là di tích, gia đình phải tiếp nhiều đoàn khách du lịch, các nhóm khách đi lẻ đến tham quan nhưng không nhận được bất cứ nguồn kinh phí hỗ trợ nào từ phía nhà nước để có chi phí tu bổ ngôi nhà. Thậm chí, tấm bảng hiệu đặt ngoài đầu đường chỉ dẫn đường vào khu nhà cổ bị gãy đổ gần 1 năm nay cũng không có tiền dựng lại tấm bảng mới. Một số chân ghế, mặt bàn bị mối mọt đục thủng, gãy rụng, tôi cũng không biết kêu ai, báo ai để “xin” tiền sửa chữa...” - bà Tuyết trình bày.


Bài và ảnh: Trường Trí

Ấn tượng Cu Vai

đăng 04:47, 26 thg 6, 2018 bởi Pham Hoai Nhan

Bản Cu Vai giữa ngát xanh. Ảnh. Từ Thức 


Với Cu Vai, đó là ấn tượng về một vùng đất đẹp như mơ trong sự nguyên sơ, bình dị của cảnh vật và sự hồn hậu, mộc mạc của con người. 

Đám trẻ con trên bản. Ảnh: Từ Thức 


Yên Bái có thiên nhiên tươi đẹp, những dãy núi hùng vĩ trập trùng, những dải ruộng bậc thang đẹp như tranh. Càng đi về phía núi cao của Yên Bái, du khách càng gom nhặt được nhiều trải nghiệm thú vị.


Con đường gập ghềnh. Ảnh: Từ Thức 


Bản Cu Vai, một bản sâu của người H’Mông, nằm trên đỉnh núi cao, thuộc xã Xà Hồ, Trạm Tấu, Yên Bái, cách trung tâm xã khoảng 20km đường đồi núi. 

Đường đến Cu Vai khá hiểm trở với những đoạn đường mòn nhỏ gồ ghề, sỏi đá to, nằm ngổn ngang, kèm những con dốc uốn lượn liên tục theo sườn núi. 

Xe máy là phương tiện hiện đại duy nhất vào được sâu trong bản. Chúng tôi đi qua những đoạn cua đầy thử thách, rồi khó khăn khi vượt suối. Con suối trơ đá cuội nằm ngang đường vào bản, sau những cơn mưa đầu mùa, nước chảy khá xiết. 

Thiên nhiên hùng vĩ, tươi đẹp. Ảnh: Từ Thức 


Sau chặng đường đầy gian nan, phần thưởng thích đáng là mây trắng bồng bềnh ôm lấy bản Cu Vai, thấp thoáng những con đường mòn màu đỏ nâu ngoằn ngoèo lưng chừng các sườn đồi, các thửa ruộng bậc thang xếp tầng lớp, con suối chảy dọc theo bản vẽ một màu trắng cho bức tranh thủy mặc. 

Bản Cu Vai nho nhỏ, nằm yên bình giữa màu xanh ngát. Tất cả thu vào tầm mắt là khung cảnh đẹp tuyệt, tựa chốn thiên đường. 

Mây ôm lấy núi rừng, bản làng. Ảnh: Từ Thức 


Cu Vai thiếu điện, thiếu wifi, thiếu sóng điện thoại. Cu Vai tựa một thế giới đầy bí ẩn tách biệt với thế giới bên ngoài theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. 

Bản làng quanh năm mây phủ, núi rừng ôm che và cuộc sống sinh hoạt, văn hóa của bà con cũng tách biệt. Bà con H’Mông ở đây còn giữ nguyên nếp sống, phong tục tập quán cổ truyền, chưa bị lai hóa với thế giới hiện đại. 

Khung cảnh nên thơ. Ảnh: Từ Thức 


Bà con ở Cu Vai hồn hậu, thân thiện. Họ kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện về tổ tiên, về vùng đất yêu dấu của họ bằng giọng nói lai lái chưa được rõ tiếng phổ thông. Nhiều người say mê hỏi han, nói chuyện, chúng tôi phải nhờ bác Trưởng bản phiên dịch. 

Trên bản, số người nói được tiếng phổ thông chỉ đếm trên đầu ngón tay nhưng câu chuyện cứ kéo dài tới tận nửa đêm bên bếp lửa hồng.

Chập chùng đồi núi. Ảnh: Từ Thức 


Bản Cu Vai còn khá xa lạ đối với du khách nhưng những người theo "chủ nghĩa xê dịch", yêu sự yên bình của thiên nhiên và thích khám phá đời sống, văn hóa của đồng bào dân tộc sẽ vô cùng yêu mến mảnh đất này, sẽ say mê với cảnh sắc và con người nơi đây. 

Hoàng Huế

1-10 of 18

Comments